Pokrzywdzony w postępowaniu karnym – prawa, obowiązki i pomoc adwokata (Rzeszów)
Jesteś ofiarą przestępstwa i chcesz skutecznie dochodzić swoich praw? W postępowaniu karnym przysługuje Ci szereg uprawnień – możesz między innymi brać udział w czynnościach, składać wnioski dowodowe, przeglądać akta i domagać się odszkodowania.
W artykule wyjaśniam krok po kroku, kim jest pokrzywdzony, jakie ma prawa i jak adwokat może pomóc w ich egzekwowaniu.
📞 Pilna pomoc – pełnomocnik pokrzywdzonego (Rzeszów, Łańcut, Przemyśl, Strzyżów)
Jeśli Prokurator planuje umorzyć postępowanie, nie czekaj – czas ma kluczowe znaczenie.
Zadzwoń: +48 695 460 778 lub Umów spotkanie (terminy priorytetowe dla pokrzywdzonych).
W skrócie: co zyskujesz jako pokrzywdzony
Pokrzywdzony w postępowaniu karnym ma realny wpływ na przebieg sprawy. Najważniejsze korzyści to:
-
Udział w czynnościach śledczych – możesz składać wnioski dowodowe, przeglądać akta i reagować na błędy organów ścigania.
-
Wgląd do materiału dowodowego – masz prawo poznać dowody i uzupełnić je o własne.
-
Reprezentacja przez adwokata – pełnomocnik pilnuje terminów, opracowuje środki odwoławcze i uczestniczy w rozprawach.
-
Roszczenia finansowe – możesz wnosić o naprawienie szkody, zadośćuczynienie lub nawiązkę (art. 46 kk).
-
Status strony w procesie – jako oskarżyciel posiłkowy możesz samodzielnie reprezentować swoje interesy przed sądem.
| Etap Postępowania | Uprawnienie (Prawo Pokrzywdzonego) | Podstawa Prawna |
| Przygotowawczy (Śledztwo / Dochodzenie) | Wgląd do akt i sporządzanie kopii | Art. 156 § 5 kpk |
| Przygotowawczy (Umorzenie/Odmowa) | Zażalenie na postanowienie Prokuratora | Art. 306 § 1 i 1a kpk |
| Sądowy | Działanie jako Oskarżyciel Posiłkowy | Art. 53 kpk |
| Sądowy | Wniosek o naprawienie szkody / zadośćuczynienie | Art. 46 kk |
| Ogólne | Ustanowienie pełnomocnika (Adwokata) | Art. 87 § 1 kpk |
Kto to jest pokrzywdzony i kiedy zyskuje status strony?
Zgodnie z art. 49 § 1 kpk, pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przestępstwem.
Bezpośredniość oznacza, że między czynem a naruszeniem dobra nie może być ogniw pośrednich.
Nie będzie więc pokrzywdzonym ten, kto tylko pośrednio odczuł skutki przestępstwa, np. poniósł szkodę finansową z powodu działań innej osoby.
Taką interpretację potwierdza wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 11 kwietnia 2019 r., II AKa 23/19, w którym stwierdzono:
Wymóg bezpośredniości naruszenia lub zagrożenia dobra prawnego sprawia, że nie są pokrzywdzonymi osoby lub instytucje, które naprawiły szkodę wyrządzoną przez osobę trzecią i z tego tytułu mają roszczenia regresowe, z wyjątkiem zakładu ubezpieczeń.
Kluczowe ograniczenie w wypadkach komunikacyjnych
Warto pamiętać, że nie w każdej sytuacji kolizji lub wypadku drogowego są Państwo pokrzywdzonymi w rozumieniu kpk.
Uprawnienia oskarżyciela posiłkowego nie przysługują uczestnikom wypadku, u których naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwały nie dłużej niż siedem dni (art. 157 § 2 kk), ani też osobom, które doznały wyłącznie szkody o charakterze majątkowym (np. zniszczenie samochodu).
Takie stanowisko przyjął Sąd Najwyższy w postanowieniu z 31 marca 2017 r., III KK 147/17, co oznacza, że w tych przypadkach roszczeń należy dochodzić wyłącznie na drodze cywilnej.
Specyficzny przypadek oszustw bankowych
Istnieją jednak sytuacje, gdzie mimo złożonych relacji prawnych status pokrzywdzonego przysługuje.
Jeśli środki pieniężne zostały wypłacone z Twojego rachunku bankowego osobie nieuprawnionej w wyniku oszustwa (np. poprzez wprowadzenie w błąd pracownika banku), Twoje dobro prawne zostaje bezpośrednio naruszone, ponieważ nie możesz swobodnie korzystać ze swoich środków do momentu korekty salda.
W takiej sytuacji posiadacz rachunku bankowego ma status pokrzywdzonego w rozumieniu art. 49 § 1 kpk, co potwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 28 kwietnia 2016 r., I KZP 3/16.
Oznacza to, że mimo iż formalnie właścicielem środków jest bank, faktyczne ograniczenie możliwości dysponowania pieniędzmi bezpośrednio narusza dobro posiadacza rachunku.
Z kolei Sąd Najwyższy w wyroku z 30 listopada 2017 r., III KK 185/17 wskazał, że pokrzywdzony nie traci swojego statusu, gdy nielegalnie zdobyte mienie z przestępstwa pierwotnego staje się przedmiotem prania pieniędzy (art. 299 kk).
To ważna teza – ofiara pierwotnego czynu zachowuje swoje prawa również w późniejszych etapach.
Po wniesieniu aktu oskarżenia możesz występować jako oskarżyciel posiłkowy (art. 53 kpk), a gdy prokurator odmówi wszczęcia lub umorzy postępowanie – złożyć subsydiarny akt oskarżenia (art. 55 § 1 kpk).
Kluczowe uprawnienia pokrzywdzonego w postępowaniu
Pokrzywdzony ma inne uprawnienia na etapie postępowania przygotowawczego, a inne po skierowaniu aktu oskarżenia do sądu. Warto znać oba katalogi.
Etap postępowania przygotowawczego (śledztwo / dochodzenie)
Na tym etapie pokrzywdzony między innymi może:
-
złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, pisemnie lub ustnie do protokołu,
-
brać udział w czynnościach, np. przesłuchaniu świadków,
-
składać wnioski dowodowe i żądać zabezpieczenia dowodów,
-
mieć wgląd do akt sprawy i sporządzać kopie,
-
złożyć zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu,
-
ustanowić pełnomocnika z wyboru lub z urzędu.
Etap postępowania sądowego
Po wniesieniu aktu oskarżenia pokrzywdzony może między innymi:
-
działać jako oskarżyciel posiłkowy (samodzielnie lub obok prokuratora),
-
składać wnioski dowodowe i oświadczenia końcowe,
-
wnosić o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie,
-
domagać się zwrotu kosztów pełnomocnika w razie skazania oskarżonego.
Rola adwokata – jak realnie pomaga pokrzywdzonemu
Adwokat pełniący rolę pełnomocnika pokrzywdzonego pilnuje terminów, opracowuje środki odwoławcze i aktywnie uczestniczy w postępowaniu.
Najważniejsze obszary pomocy:
-
przygotowanie zawiadomienia o przestępstwie w sposób kompletny i spójny z wymogami kpk,
-
formułowanie wniosków dowodowych i udział w przesłuchaniach,
-
analiza akt, wykrywanie błędów w śledztwie,
-
złożenie zażalenia na umorzenie lub odmowę wszczęcia,
-
przygotowanie subsydiarnego aktu oskarżenia,
-
wniosek o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie,
-
dbałość o właściwe orzeczenie kosztów zastępstwa procesowego.
Przy przestępstwach gospodarczych lub złożonych sprawach (np. art. 299 kk – pranie pieniędzy) adwokat zadba, by prawa pokrzywdzonego nie zostały pominięte – zgodnie z zasadą potwierdzoną w wyroku SN III KK 185/17.
PILNY KONTAKT Z ADWOKATEM DAMIANEM MURDZĄ
Nie pozwól, aby Prokurator umorzył Twoją sprawę bez Twojej wiedzy. Pełnomocnik Pokrzywdzonego działa natychmiast, składając zażalenie lub subsydiarny akt oskarżenia.
Zadzwoń teraz: +48 695 460 778. Działaj, zanim upłyną kluczowe terminy!
Co zrobić, gdy prokurator umorzy postępowanie?
Umorzenie nie kończy sprawy. Pokrzywdzony ma prawo:
-
wnieść zażalenie w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia (art. 306 kpk),
-
złożyć wniosek o podjęcie umorzonego postępowania, jeśli pojawią się nowe dowody,
-
po wyczerpaniu trybu zażaleniowego – wnieść subsydiarny akt oskarżenia (art. 55 § 1 kpk).
Zwróć uwagę, że zgodnie z orzeczeniem SA Wrocław II AKa 23/19, o statusie pokrzywdzonego decyduje charakter naruszenia dobra prawnego, a nie formalne wpisanie na listę przez prokuratora.
Jeżeli więc organ ścigania błędnie uznał, że nie jesteś stroną – adwokat może skutecznie to podważyć.
Przykład z praktyki Kancelarii: reprezentacja rodziny ofiar wypadku śmiertelnego (SR Strzyżów)
Kancelaria reprezentowała najbliższych ofiar wypadku drogowego, który miał miejsce na terenie działania Sądu Rejonowego w Strzyżowie.
Na etapie postępowania przygotowawczego uczestniczyliśmy w przesłuchaniach świadków i wnioskach dowodowych, co pozwoliło zabezpieczyć kluczowy materiał dowodowy.
W postępowaniu sądowym pełniliśmy funkcję pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych – doprowadzając do skazania sprawcy oraz orzeczenia środków kompensacyjnych na rzecz rodziny pokrzywdzonych.
To pokazuje, że aktywna rola adwokata od początku śledztwa ma kluczowe znaczenie dla końcowego wyniku sprawy.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy potrzebuję pełnomocnika, jeśli prokurator prowadzi sprawę?
Nie zawsze, ale w praktyce pełnomocnik zwiększa szanse na skuteczne prowadzenie sprawy – pilnuje terminów i chroni Twoje interesy (art. 87 § 1 kpk).
Kiedy mogę żądać odszkodowania i zadośćuczynienia?
Wniosek o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie możesz złożyć już w procesie karnym (art. 46 kk). Nie musisz czekać na odrębne postępowanie cywilne.
Czy mogę uczestniczyć w przesłuchaniu świadków lub podejrzanych?
Tak, możesz wnosić o dopuszczenie do czynności (art. 315 kpk) i zadawać pytania za pośrednictwem prowadzącego czynność.
Co zrobić, jeśli policja odmawia przyjęcia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa?
Jeśli Policja odmawia przyjęcia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, to złóż zawiadomienie bezpośrednio do prokuratury. Masz prawo otrzymać potwierdzenie jego złożenia i numer sprawy.
Czy zachowam status pokrzywdzonego, gdy sprawa obejmuje pranie pieniędzy?
Tak. Sąd Najwyższy w wyroku III KK 185/17 potwierdził, że ofiara pierwotnego przestępstwa zachowuje status pokrzywdzonego także przy przestępstwach z art. 299 kk.
Koszty pomocy prawnej
Dla przejrzystości przedstawiam orientacyjny cennik Kancelarii w sprawach karnych:
-
Porada prawna – od 300 zł brutto,
-
Postępowanie przygotowawcze – od 2.000 zł brutto,
-
Sąd I instancji – od 2.000 zł brutto,
-
Sąd II instancji – od 1.000 zł brutto.
Każde stadium sprawy jest wyceniane osobno, w zależności od jej stopnia skomplikowania.
Źródła prawa i orzecznictwo
-
Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555 z późn. zm.) – art. 49, 53, 55, 62, 87, 156, 306.
-
Kodeks karny (Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553 z późn. zm.) – art. 46, 299.
-
Postanowienie SN z 28.04.2016 r., I KZP 3/16 – o statusie pokrzywdzonego posiadacza rachunku bankowego w przypadku oszustw bankowych.
-
Wyrok SA we Wrocławiu z 11.04.2019 r., II AKa 23/19 – o pojęciu pokrzywdzonego i wymogu bezpośredniości naruszenia dobra prawnego.
-
Wyrok SN z 30.11.2017 r., III KK 185/17 – utrzymanie statusu pokrzywdzonego przy przestępstwach wtórnych, wykładnia art. 300 § 2 kk i 299 kk.
-
Postanowienie SN z 31.03.2017 r., III KK 147/17 – o kręgu pokrzywdzonych w wypadkach komunikacyjnych.
-
Uchwała SN z 26.06.2014 r., I KZP 8/14 – właściciel rzeczy jako pokrzywdzony paserstwem.
Zostałeś pokrzywdzony? Skontaktuj się z adwokatem
Nie czekaj, aż sprawa zostanie umorzona – działaj od razu. Skontaktuj się, aby przygotować zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, wniosek dowodowy lub zażalenie.
📞 +48 695 460 778 · 🌐 Umów spotkanie · 📍 Rzeszów, ul. Szopena 17, III Piętro
Kancelaria Adwokacka Adwokat Damian Murdza
📍 ul. Szopena 17, piętro III, 35–055 Rzeszów
🔗 www.adwokatmurdza.pl
📞 +48 695 460 778
✉️ damianmurdza@adwokatmurdza.pl
🌐 Umów spotkanie
📍 Wizytówka Google
Media społecznościowe: Facebook • Instagram • LinkedIn
Stan prawny: 28 października 2025 r.
Materiał informacyjny – nie stanowi porady prawnej.
Specjalizujemy się w następujących obszarach prawa
Prawo karne
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu Sądowym
- Sporządzanie wniosków dowodowych
- Sporządzanie pism procesowych
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu przygotowawczym
Prawo cywilne
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu mediacyjnym
- Porady prawne
- Sporządzanie pozwów
- Sporządzanie innych pism procesowych
- Sporządzanie pism pozaprocesowych
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu Sądowym
Prawo pracy
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu mediacyjnym
- Porady prawne
- Sporządzanie pozwów
- Sporządzanie odwołania od zwolnienia z pracy
- Sporządzanie innych pism procesowych
- Sporządzanie pism pozaprocesowych
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu Sądowym
Rozwody
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu mediacyjnym
- Porady prawne
- Sporządzanie pozwu o rozwód
- Sporządzanie odpowiedzi na pozew o rozwód
- Sporządzanie innych pism procesowych
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu Sądowym
Alimenty
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu mediacyjnym
- Porady prawne
- Sporządzanie pozwu o alimenty
- Sporządzanie odpowiedzi na pozew o alimenty
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu sądowym
Prawo rodzinne
- Porady prawne
- Sporządzanie innych pism procesowych
- Odszkodowanie za błąd medyczny
- Odszkodowanie za wypadek komunikacyjny
- Odszkodowanie za kolizję
- Odszkodowanie za wypadek przy pracy
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu likwidacyjnym (przed ubezpieczycielem)
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu sądowym
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu mediacyjnym;
- Zgłoszenie szkody;
- Sporządzanie pozwu o odszkodowanie i zadośćuczynienie
Wykroczenia
- Porady prawne
- Sporządzanie pism procesowych
- Sporządzanie wniosków dowodowych
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu przygotowawczym
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu Sądowym
Prawo gospodarcze
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu mediacyjnym
- Porady prawne
- Sporządzanie pozwów
- Sporządzanie innych pism procesowych
- Sporządzanie pism pozaprocesowych
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu Sądowym
Odszkodowania
- Porady prawne
- Sporządzanie innych pism procesowych
- Odszkodowanie za błąd medyczny
- Odszkodowanie za wypadek komunikacyjny
- Odszkodowanie za kolizję
- Odszkodowanie za wypadek przy pracy
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu likwidacyjnym (przed ubezpieczycielem)
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu sądowym
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu mediacyjnym;
- Zgłoszenie sz
Porady prawne
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu mediacyjnym
- Porady prawne
- Sporządzanie pozwu o rozwód
- Sporządzanie odpowiedzi na pozew o rozwód
- Sporządzanie innych pism procesowych
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu Sądowym
Kompleksowa obsługa prawna
- Sprawy pracownicze
- Porady prawne
- Sporządzanie pozwu
- Sporządzanie wezwań do zapłaty
- Opinie prawne
- Zakładanie firmy
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu sądowym
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu mediacyjnym
Reklamacje
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu mediacyjnym
- Reklamacja z rękojmi
- Reklamacja z gwarancji
- Postępowanie przed sprzedawcą
- Odstąpienie od umowy
- Sprawy konsumenckie
- Porady prawne
- Opinie prawne
- Reprezentacja Klienta w postępowaniu sądowym