Pokrzywdzony — uprawnienia

Pra­wo kar­nePra­wo cywil­neWykro­cze­niaPra­wo pra­cy
Roz­wódPra­wo rodzin­neAli­men­tyOdszko­do­wa­nie
Pra­wo gospo­dar­czePora­dy praw­nePora­dy praw­ne onli­neSpo­rzą­dza­nie pism
Obsłu­ga praw­naRekla­ma­cjaPra­wo spad­ko­weKon­takt

Pokrzyw­dzo­ny jest stro­ną postę­po­wa­nia przy­go­to­waw­cze­go. W związ­ku z tym pra­wo kar­ne prze­wi­du­je sze­reg upraw­nień dla oso­by pokrzyw­dzo­nej prze­stęp­stwem.

Pokrzywdzony
Pokrzyw­dzo­ny

Pokrzywdzony- definicja

Zgod­nie z pra­wem kar­nym pokrzyw­dzo­ny jest to oso­ba fizycz­na lub praw­na, któ­rej dobro praw­ne zosta­ło bez­po­śred­nio naru­szo­ne lub zagro­żo­ne przez prze­stęp­stwo. Pokrzyw­dzo­nym może być rów­nież nie­ma­ją­ca oso­bo­wo­ści praw­nej insty­tu­cja pań­stwo­wa lub samo­rzą­do­wa lub też inna jed­nost­ka orga­ni­za­cyj­na, któ­rej odręb­ne prze­pi­sy przy­zna­ją zdol­ność praw­ną.

Za pokrzyw­dzo­ne­go uwa­ża się rów­nież zakład ubez­pie­czeń w zakre­sie, w jakim pokrył szko­dę wyrzą­dzo­ną pokrzyw­dzo­ne­mu przez prze­stęp­stwo lub jest zobo­wią­za­ny do jej pokry­cia.

Pokrzywdzony — uprawniony w postępowaniu przygotowawczym

Upraw­nie­nia pokrzyw­dzo­ne­go w postę­po­wa­niu przy­go­to­waw­czym może­my podzie­lić na nastę­pu­ją­ce kate­go­rie:

  1. Korzy­sta­nie z pomo­cy adwo­ka­ta
  2. Korzy­sta­nie z pomo­cy tłu­ma­cza.
  3. Dostęp do akt spra­wy.
  4. Uspra­wie­dli­wia­nie nie­obec­no­ści.
  5. Pra­wo do postę­po­wa­nia media­cyj­ne­go.
  6. Odszko­do­wa­nie.
  7. Pra­wo do infor­ma­cji.
  8. Kom­pen­sa­ta Pań­stwo­wa.
  9. Ano­ni­mi­za­cja danych.
  10. Pra­wo do ochro­ny.
  11. Pra­wo do pomo­cy.
  12. Pra­wo do wspra­cia.
  13. Zwrot kosz­tów ponie­sio­nych w związ­ku z postę­po­wa­niem kar­nym.
  14. Inne upraw­nie­nia pro­ce­so­we.

Korzystanie z pomocy adwokata

Pokrzyw­dzo­ny ma pra­wo do korzy­sta­nia z pomo­cy usta­no­wio­ne­go przez sie­bie peł­no­moc­ni­ka, któ­rym może być mię­dzy inny­mi adwo­kat. Pokrzyw­dzo­ny nie może mieć wię­cej niż trzech peł­no­moc­ni­ków z wybo­ru jed­no­cze­śnie.

Korzystanie z pomocy tłumacza

Pokrzyw­dzo­ny posia­da pra­wo do bez­płat­nej pomo­cy tłu­ma­cza przy prze­słu­cha­niu lub zapo­zna­niu z tre­ścią dowo­du, jeże­li nie mówi po pol­sku. Pra­wo do korzy­sta­nia z pomo­cy tłu­ma­cza przy­słu­gu­je rów­nież w razie potrze­by pokrzyw­dzo­ne­mu, któ­ry jest oso­bą głu­chą lub nie­mą.

Dostęp do akt sprawy

Pokrzyw­dzo­ny może żądać dostę­pu do akt spra­wy, spo­rzą­dze­nia z nich odpi­sów i kopii, tak­że po zakoń­cze­niu postę­po­wa­nia przy­go­to­waw­cze­go (śledz­twa lub docho­dze­nia). W postę­po­wa­niu przy­go­to­waw­czym moż­na odmó­wić pokrzyw­dzo­ne­mu dostę­pu do akt ze wzglę­du na waż­ny inte­res pań­stwa lub dobro postę­po­wa­nia. W przy­pad­ku odmo­wy, gdy pokrzyw­dzo­ny zło­ży wnio­sek, to zosta­nie poin­for­mo­wa­ny o moż­li­wo­ści udo­stęp­nie­nia mu akt w póź­niej­szym ter­mi­nie. Akta mogą być udo­stęp­nio­ne w posta­ci elek­tro­nicz­nej. Pro­ku­ra­tor nie może odmó­wić pokrzyw­dzo­ne­mu dostę­pu do akt spra­wy, jeże­li podej­rza­ne­mu został wyzna­czo­ny ter­min koń­co­we­go zazna­jo­mie­nia z mate­ria­ła­mi spra­wy.

Pokrzywdzony — usprawiedliwianie nieobecności

W wypad­ku gdy pokrzyw­dzo­ny został wezwa­ny do oso­bi­ste­go sta­wien­nic­twa, uspra­wie­dli­wie­nie nie­obec­no­ści z powo­du cho­ro­by jest moż­li­we wyłącz­nie po przed­sta­wie­niu zaświad­cze­nia wysta­wio­ne­go przez leka­rza sądo­we­go. Inne zaświad­cze­nie lub zwol­nie­nie jest nie­wy­star­cza­ją­ce.

Prawo pokrzywdzonego do postępowania mediacyjnego


Pokrzyw­dzo­ny może żądać skie­ro­wa­nia spra­wy do postę­po­wa­nia media­cyj­ne­go, aby pogo­dzić się z podej­rza­nymi ewen­tu­al­nie uzgod­nić z nim spo­sób napra­wie­nia szko­dy. Udział w postę­po­wa­niu media­cyj­nym jest dobro­wol­ny. Postę­po­wa­nie media­cyj­ne pro­wa­dzi usta­no­wio­ny media­tor, któ­ry jest obo­wią­za­ny zacho­wać w tajem­ni­cy prze- bieg postę­po­wa­nia media­cyj­ne­go.

Odszkodowanie

Pokrzyw­dzo­ny może zło­żyć wnio­sek o napra­wie­nie szko­dy lub zadość­uczy­nie­nie za dozna­ną krzyw­dę aż do zamknię­cia prze­wo­du sądo­we­go. Wnio­sek pokrzyw­dzo­ny zło­żyć wnio­sek o napra­wie­nie szko­dy lub zadość­uczy­nie­nie za dozna­ną krzyw­dę aż do zamknię­cia prze­wo­du sądo­we­go. Wnio­sek pokrzyw­dzo­ny może zło­żyć na piśmie lub ust­nie do pro­to­ko­łu.

Prawo do informacji

Pokrzyw­dzo­ny musi zostać poin­for­mo­wa­ny o tym, że tym­cza­so­we aresz­to­wa­nie sto­so­wa­ne wobec podej­rza­ne­go zosta­ło uchy­lo­ne lub zmie­nio­ne na inny śro­dek zapo­bie­gaw­czy oraz o jego uciecz­ce z aresz­tu śled­cze­go. Pokrzyw­dzo­ny może z tego upraw­nie­nia zre­zy­gno­wać

Pokrzyw­dzo­ny może zło­żyć wnio­sek do sądu o poin­for­mo­wa­nie o zarzu­tach przed­sta­wio­nych oskar­żo­ne­mu oraz o ich kwa­li­fi­ka­cji praw­nej. Jeże­li wnio­ski zło­ży wie­lu pokrzyw­dzo­nych, infor­ma­cja o zarzu­tach i ich kwa­li­fi­ka­cji praw­nej może być umiesz­czo­na w ogło­sze­niu na stro­nie inter­ne­to­wej sądu.

W postę­po­wa­niu przy­go­to­waw­czym pokrzyw­dzo­ny może zło­żyć wnio­sek o poin­for­mo­wa­nie go przez sąd o spo­so­bie zakoń­cze­nia spra­wy listem zwy­kłym, za pośred­nic­twem tele­fak­su lub pocz­ty elek­tro­nicz­nej. Pokrzyw­dzo­ny otrzy­ma wów­czas odpis pra­wo­moc­ne­go orze­cze­nia koń­czą­ce­go postę­po­wa­nie w spra­wie lub jego wyciąg, któ­re mogą być prze­sła­ne w posta­ci elek­tro­nicz­nej.

Pokrzyw­dzo­ny ma pra­wo do infor­ma­cji na temat:

  1. Miej­sca i ter­mi­nu roz­pra­wy.
  2. Miej­sca i ter­mi­nu posie­dze­nia sądu w przed­mio­cie: umo­rze­nia postę­po­wa­nia, warun­ko­we­go umo­rze­nia postę­po­wa­nia oraz wyda­nia wyro­ku ska­zu­ją­ce­go bez prze­pro­wa­dze­nia roz­pra­wy

Kompensata państwowa

Oso­ba, któ­ra uzy­ska­ła sta­tus pokrzyw­dzo­ne­go może zło­żyć do sądu wnio­sek o kom­pen­sa­tę. Pokrzyw­dzo­ny musi być jed­nak oby­wa­te­lem pol­skim lub oby­wa­te­lem inne­go pań­stwa człon­kow­skie­go Unii Euro­pej­skiej na zasa­dach okre­ślo­nych w usta­wie z dnia 7 lip­ca 2005 r. o pań­stwo­wej kom­pen­sa­cie przy­słu­gu­ją­cej ofia­rom nie­któ­rych czy­nów zabro­nio­nych (Dz. U. z 2016 r. poz. 325). Wnio­sek obej­mu­je utra­co­ne zarob­ki lub inne środ­ki utrzy­ma­nia, kosz­ty zwią­za­ne z lecze­niem i reha­bi­li­ta­cją i kosz­ty pogrze­bu, gdy są skut­kiem czy­nu zabro­nio­ne­go. Wnio­sek pokrzyw­dzo­ny może zło­żyć jedy­nie wów­czas, gdy nie może uzy­skać środ­ków od spraw­cy, z tytu­łu ubez­pie­cze­nia lub ze środ­ków pomo­cy spo­łecz­nej.

Anonimizacja danych

Dane doty­czą­ce miej­sca zamiesz­ka­nia i miej­sca pra­cy, adre­su pocz­ty elek­tro­nicz­nej i nume­ru tele­fo­nu lub tele­fak­su pokrzyw­dzo­ne­go nie są ujaw­nia­ne w aktach spra­wy. Będą umiesz­czo­ne w odręb­nym załącz­ni­ku wyłącz­nie do wia­do­mo­ści orga­nu pro­wa­dzą­ce­go postę­po­wa­nie. Moż­na je ujaw­nić tyl­ko wyjąt­ko­wo.

Pokrzywdzony — prawo do ochrony

W razie zagro­że­nia dla życia lub zdro­wia lub osób naj­bliż­szych, to pokrzyw­dzo­ny może zło­żyć wnio­sek o ochro­nę Poli­cji na czas czyn­no­ści pro­ce­so­wej, a jeże­li sto­pień zagro­że­nia jest wyso­ki – o ochro­nę oso­bi­stą lub pomoc w zakre­sie zmia­ny miej­sca poby­tu. Wnio­sek o udzie­le­nie ochro­ny nale­ży skie­ro­wać do komen­dan­ta woje­wódz­kie­go Poli­cji za pośred­nic­twem orga­nu pro­wa­dzą­ce­go postę­po­wa­nie albo sądu.

Pokrzyw­dzo­ny może rów­nież zło­żyć wnio­sek o wyko­na­nie zaka­zu zbli­ża­nia się lub kon­tak­to­wa­nia się przez spraw­cę tak­że w innym pań­stwie człon­kow­skim Unii Euro­pej­skiej na pod­sta­wie euro­pej­skie­go naka­zu ochro­ny.

Pokrzywdzony — prawo do pomocy

Pokrzyw­dzo­ny ma pra­wo otrzy­mać bez­płat­ną pomoc medycz­ną, psy­cho­lo­gicz­ną, reha­bi­li­ta­cyj­ną, praw­ną oraz mate­rial­ną w Sie­ci Pomo­cy dla Osób Pokrzyw­dzo­nych Prze­stęp­stwem. Pra­wo to przy­słu­gu­je tak­że oso­bom naj­bliż­szym dla ofia­ry prze­stęp­stwa.

Pokrzywdzony — prawo do wsparcia

Oso­ba pokrzyw­dzo­na prze­stęp­stwem może wska­zać oso­bę, któ­ra będzie obec­na pod­czas czyn­no­ści z jego udzia­łem w postę­po­wa­niu przy­go­to­waw­czym, o ile nie unie­moż­li­wi to prze­pro­wa­dze­nia czyn­no­ści lub nie utrud­ni jej w istot­ny spo­sób.

Zwrot kosztów poniesionych w związku z postępowaniem karnym

Ofia­ra prze­stęp­stwa może zło­żyć wnio­sek do sądu o zwrot wydat­ków, któ­re pokrzyw­dzo­ny poniósł w związ­ku z postę­po­wa­niem kar­nym, w tym wydat­ków zwią­za­nych z usta­no­wie­niem peł­no­moc­ni­ka w oso­bie adwo­ka­ta lub ze sta­wien­nic­twem w sądzie.

Inne uprawnienia procesowe pokrzywdzonego

Pokrzyw­dzo­ny ma rów­nież nastę­pu­ją­ce upraw­nie­nia:

  1. Pra­wo do uzy­ska­nia potwier­dze­nia zło­że­nia zawia­do­mie­nia — jeże­li pokrzyw­dzo­ny zło­żył zawia­do­mie­nie o prze­stęp­stwie.
  2. Pra­wo do zło­że­nia wnio­sku o doko­na­nie czyn­no­ści w pro­wa­dzo­nym postę­po­wa­niu, np. o prze­słu­cha­nie świad­ka, uzy­ska­nie doku­men­tu, dopusz­cze­nie opi­nii bie­głe­go.
  3. Pra­wo do wzię­cia udzia­łu w czyn­no­ści, jeże­li pokrzyw­dzo­ny zło­żył wnio­sek o jej prze­pro­wa­dze­nie.
  4. Pra­wo do zażą­da­nia dopusz­cze­nia do udzia­łu w innych czyn­no­ściach postę­po­wa­nia. Pro­ku­ra­tor może odmó­wić pokrzyw­dzo­ne­mu udzia­łu w tych czyn­no­ściach w szcze­gól­nie uza­sad­nio­nym przy­pad­ku ze wzglę­du na waż­ny inte­res postę­po­wa­nia.
  5. Pra­wo wzię­cia udzia­łu w czyn­no­ściach nie­po­wta­rzal­nych postę­po­wa­nia przy­go­to­waw­cze­go, chy­ba że zacho­dzi nie­bez­pie­czeń­stwo utra­ty lub znie­kształ­ce­nia dowo­du w razie zwło­ki.
  6. Pra­wo do zło­że­nia wnio­sku o prze­słu­cha­nie świad­ka przez sąd na eta­pie postę­po­wa­nia przy­go­to­waw­cze­go — musi ist­nieć uza­sad­nio­na oba­wa, że świad­ka nie będzie moż­na prze­słu­chać na roz­pra­wie.
  7. Pra­wo do zapo­zna­nia się z pisem­ną opi­nią bie­głe­go.
  8. Pra­wo do wzię­cia udzia­łu w prze­słu­cha­niu bie­głe­go.
  9. Pra­wo do zło­że­nia wnio­sku o prze­słu­cha­nie jeże­li odstą­pio­no od czyn­no­ści prze­słu­cha­nia pokrzyw­dzo­ne­go w śledz­twie lub docho­dze­niu. Żąda­nie pokrzyw­dzo­ne­go nie zosta­nie uwzględ­nio­ne, gdy będzie to pro­wa­dzi­ło do prze­wle­kło­ści postę­po­wa­nia.
  10. Pra­wo do zło­że­nia zaża­le­nia na posta­no­wie­nie o odmo­wie wsz­czę­cia lub umo­rze­niu postę­po­wa­nia (śledz­twa lub docho­dze­nia) w ter­mi­nie 7 dni od daty dorę­cze­nia posta­no­wie­nia. W związ­ku z tym pokrzyw­dzo­ne­mu przy­słu­gu­je pra­wo do przej­rze­nia akt spra­wy, któ­re pro­ku­ra­tor może udo­stęp­nić pokrzyw­dzo­ne­mu tak­że w for­mie elek­tro­nicz­nej.
  11. Pra­wo do zło­że­nia zaża­le­nie na bez­czyn­ność orga­nu, jeże­li w cią­gu 6 tygo­dni od zło­że­nia zawia­do­mie­nia o prze­stęp­stwie pokrzyw­dzo­ny nie zosta­nie powia­do­mio­ny o wsz­czę­ciu albo odmo­wie wsz­czę­cia śledz­twa lub docho­dze­nia.
  12. Pra­wo do zło­że­nia wnio­sku o uzu­peł­nie­nie śledz­twa lub docho­dze­nia. Wnio­sek nale­ży zło­żyć w ter­mi­nie 3 dni od daty koń­co­we­go zazna­jo­mie­nia podej­rza­ne­go z mate­ria­ła­mi postę­po­wa­nia.
  13. Pra­wo do zło­że­nia zaża­le­nia na posta­no­wie­nia i zarzą­dze­nia zamy­ka­ją­ce dro­gę do wyda­nia wyro­ku (chy­ba że usta­wa sta­no­wi ina­czej), co do środ­ka zabez­pie­cza­ją­ce­go oraz jeże­li jest to prze­wi­dzia­ne w usta­wie. Oprócz zaża­leń na posta­no­wie­nia i zarzą­dze­nia pokrzyw­dzo­ny może zło­żyć tak­że zaża­le­nie na czyn­no­ści naru­sza­ją­ce jego pra­wa.

Prawo karne

Kan­ce­la­ria Adwo­kac­ka Adw. Damian Mur­dza z sie­dzi­bą w Rze­szo­wie pro­wa­dzi prak­ty­kę adwo­kac­ką z zakre­su pra­wa kar­ne­go (spraw kar­nych). Repre­zen­tu­je­my zarów­no ofia­ry prze­stępstw jak i oso­by, któ­re zosta­ły oskar­żo­ne o ich popeł­nie­nie. Klien­ci Kan­ce­la­rii Adwo­kac­kiej mogą sko­rzy­stać z pora­dy praw­nej, pod­czas któ­rej uzy­ska­ją Pań­stwo infor­ma­cje na temat sto­so­wa­nia środ­ków zapo­bie­gaw­czych w pro­ce­sie kar­nym.

Wię­cej infor­ma­cji mogą Pań­stwo uzy­skać uma­wia­jąc się z adwo­ka­tem na ter­min spo­tka­nia.

Zachę­ca­my rów­nież do odwie­dza­nia fan page‑u Kan­ce­la­rii oraz naszej witry­ny.

Porady Prawne Online

Kan­ce­la­ria Adwo­kac­ka Adwo­kat Damian Mur­dza w Rze­szo­wie udzie­la porad praw­nych onli­ne, w tym z zakre­su pra­wa kar­ne­go. Wię­cej infor­ma­cji mogą Pań­stwo zna­leźć w zakład­ce Pora­dy Praw­ne Onli­ne.

Stan praw­ny na dzień 24 czerw­ca 2024 r.