Odszkodowanie i zadośćuczynienie po wypadku samochodowym – jak uzyskać pieniądze z OC sprawcy?

Odszko­do­wa­nie róż­ni się od zadość­uczy­nie­nia za wypa­dek komu­ni­ka­cyj­ny tym, że ma na celu pokry­cie wymier­nych strat mate­rial­nych, takich jak kosz­ty lecze­nia, reha­bi­li­ta­cji, napra­wy auta, dojaz­dów, opie­ki i utra­co­ne­go docho­du. Zadość­uczy­nie­nie jest nato­miast jed­no­ra­zo­wą rekom­pen­sa­tą za krzyw­dę nie­ma­jąt­ko­wą, czy­li ból fizycz­ny, cier­pie­nie psy­chicz­ne, stres, bli­zny, oszpe­ce­nie i ogól­ne pogor­sze­nie jako­ści życia po wypad­ku. W jed­nej spra­wie moż­na z powo­dze­niem docho­dzić obu tych świadczeń.

Zadość­uczy­nie­nie za ból i cier­pie­nie po wypad­ku dro­go­wym nie jest z góry usta­lo­ne w prze­pi­sach pra­wa. Kwo­ta ta zale­ży od indy­wi­du­al­nych oko­licz­no­ści spra­wy, takich jak rodzaj obra­żeń, czas lecze­nia, licz­ba ope­ra­cji, trwa­łość skut­ków, wiek poszko­do­wa­ne­go, roko­wa­nia, cier­pie­nia psy­chicz­ne i wpływ wypad­ku na codzien­ne życie. Ubez­pie­czy­ciel nie powi­nien usta­lać zadość­uczy­nie­nia wyłącz­nie na pod­sta­wie pro­cen­to­we­go uszczerb­ku na zdrowiu.

Za potrą­ce­nie pie­sze­go na pasach nale­ży się kom­plek­so­wy zwrot kosz­tów lecze­nia, reha­bi­li­ta­cji, leków, dojaz­dów, opie­ki osób trze­cich, utra­co­nych docho­dów oraz – w razie speł­nie­nia prze­sła­nek – ren­ta na zwięk­szo­ne potrze­by albo ren­ta wyrów­naw­cza. Poszko­do­wa­ny pie­szy może tak­że docho­dzić zadość­uczy­nie­nia za ból, cier­pie­nie i trwa­łe skut­ki potrą­ce­nia bez­po­śred­nio z poli­sy OC pojaz­du spraw­cy, któ­ry odpo­wia­da na zasa­dzie ryzyka.

Tak, pasa­żer może żądać odszko­do­wa­nia, jeśli spraw­cą wypad­ku był kie­row­ca auta, któ­rym jechał. Pasa­żer jest oso­bą poszko­do­wa­ną i może docho­dzić rosz­czeń z poli­sy OC pojaz­du, nawet jeże­li kie­row­cą był czło­nek rodzi­ny, zna­jo­my albo oso­ba najbliższa.

Na zgło­sze­nie szko­dy po wypad­ku samo­cho­do­wym poszko­do­wa­ny ma co do zasa­dy 3 lata od dnia, w któ­rym dowie­dział się o szko­dzie i oso­bie obo­wią­za­nej do jej napra­wie­nia. Jeże­li jed­nak szko­da wyni­kła ze zbrod­ni lub występ­ku (wypa­dek z cięż­ki­mi obra­że­nia­mi cia­ła lub skut­kiem śmier­tel­nym), ter­min przedaw­nie­nia rosz­czeń wydłu­ża się i wyno­si 20 lat od dnia popeł­nie­nia przestępstwa.

Gdy ubez­pie­czy­ciel zani­żył odszko­do­wa­nie z OC spraw­cy, nale­ży w pierw­szej kolej­no­ści prze­ana­li­zo­wać decy­zję, uza­sad­nie­nie, kosz­to­rys i wszyst­kie przy­ję­te przez ubez­pie­czy­cie­la zało­że­nia. Następ­nie moż­na przy­go­to­wać mery­to­rycz­ne odwo­ła­nie, uzu­peł­nić dowo­dy, przed­sta­wić dodat­ko­we rachun­ki, opi­nie lekar­skie lub wezwać ubez­pie­czy­cie­la do zapła­ty przed skie­ro­wa­niem spra­wy do sądu.

Jeśli spraw­ca zbiegł z miej­sca zda­rze­nia lub nie miał waż­ne­go OC, odszko­do­wa­nie może wypła­cić Ubez­pie­cze­nio­wy Fun­dusz Gwa­ran­cyj­ny (UFG). UFG peł­ni funk­cję ochron­ną w sys­te­mie obo­wiąz­ko­wych ubez­pie­czeń komu­ni­ka­cyj­nych i zaj­mu­je się wypła­tą świad­czeń w przy­pad­kach szkód spo­wo­do­wa­nych przez nie­ubez­pie­czo­nych albo nie­usta­lo­nych kierowców.

Nie, przy­czy­nie­nie się do wypad­ku dro­go­we­go nie pozba­wia cał­ko­wi­cie pra­wa do odszko­do­wa­nia. Może ono jed­nak pro­wa­dzić do odpo­wied­nie­go, pro­cen­to­we­go zmniej­sze­nia należ­nych świad­czeń, jeże­li nie­pra­wi­dło­we zacho­wa­nie poszko­do­wa­ne­go mia­ło bez­po­śred­ni wpływ na powsta­nie albo zwięk­sze­nie roz­mia­rów szkody.

Tak, moż­na żądać zwro­tu kosz­tów opie­ki spra­wo­wa­nej przez rodzi­nę, jeże­li po wypad­ku poszko­do­wa­ny wyma­gał pomo­cy osób trze­cich w codzien­nym funk­cjo­no­wa­niu. Rosz­cze­nie to jest zasad­ne nawet wte­dy, gdy bli­scy poma­ga­li nie­od­płat­nie i poszko­do­wa­ny fak­tycz­nie nie poniósł z tego tytu­łu bez­po­śred­nie­go wydat­ku gotów­ko­we­go, co potwier­dza ugrun­to­wa­na uchwa­ła Sądu Naj­wyż­sze­go (sygn. akt III CZP 31/19)

Tak, moż­na odzy­skać kosz­ty pry­wat­ne­go lecze­nia i reha­bi­li­ta­cji po wypad­ku, jeże­li były one celo­we, uza­sad­nio­ne sta­nem zdro­wia i pozo­sta­wa­ły w nor­mal­nym związ­ku przy­czy­no­wym ze zda­rze­niem. Sam fakt ist­nie­nia publicz­nej opie­ki zdro­wot­nej (NFZ) nie ozna­cza auto­ma­tycz­nie, że poszko­do­wa­ny musi cze­kać mie­sią­ca­mi w kolej­kach na świad­cze­nia refundowane.

Tak, rodzi­na poszko­do­wa­ne­go może dostać zadość­uczy­nie­nie, gdy ofia­ra wypad­ku prze­ży­ła, ale doty­czy to wyłącz­nie szcze­gól­nych sytu­acji ure­gu­lo­wa­nych w art. 446² kc. Cho­dzi o cięż­kie i trwa­łe uszko­dze­nie cia­ła lub roz­strój zdro­wia, któ­re skut­ku­ją fak­tycz­ną nie­moż­no­ścią nawią­za­nia lub kon­ty­nu­owa­nia wię­zi rodzin­nej (np. wsku­tek poważ­nych uszko­dzeń mózgu), przy czym stan wege­ta­tyw­ny poszko­do­wa­ne­go nie jest warun­kiem koniecznym.

Pomoc adwo­ka­ta w spra­wie o odszko­do­wa­nie po wypad­ku kosz­tu­je róż­nie w zależ­no­ści od war­to­ści przed­mio­tu spo­ru, stop­nia skom­pli­ko­wa­nia spra­wy i wybra­ne­go mode­lu roz­li­cze­nia. Przy­kła­do­wo, pora­da praw­na w sie­dzi­bie Kan­ce­la­rii to koszt 300 zł brut­to, a w spra­wach o war­to­ści powy­żej 30.000 zł czę­sto sto­su­je się model łączo­ny obej­mu­ją­cy opła­tę sta­łą oraz pre­mię od suk­ce­su (suc­cess fee).