KANCELARIA ADWOKACKA

Adwokat Damian Murdza

w Rzeszowie

Przedawnienie roszczeń w prawie cywilnym – terminy, przerwanie biegu i skuteczna obrona

Stan prawny na dzień 25 czerwca 2026 r.

Przedawnienie roszczeń to instytucja prawa cywilnego, która oznacza, że po upływie określonego terminu dłużnik może uchylić się od zapłaty, a w sprawach przeciwko konsumentowi wierzyciel co do zasady nie może skutecznie domagać się zaspokojenia przedawnionego roszczenia. To jednak nie jest prosty kalkulator „3 lata albo 6 lat”. W praktyce o wyniku sprawy decyduje to, od kiedy liczyć termin, czy doszło do przerwania albo zawieszenia biegu przedawnienia, czy chodzi o przedawnienie czy termin zawity (prekluzyjny) oraz czy sprawa jest jeszcze przed sądem, czy już u komornika.

Ryzyko utraty pieniędzy jest realne. Wierzyciel może bezpowrotnie stracić możliwość skutecznego dochodzenia zapłaty, jeżeli zbyt długo zwleka z pozwem. Dłużnik może natomiast zapłacić stary dług, przed którym dałoby się skutecznie obronić, jeśli nie podniesie zarzutu przedawnienia w odpowiednim momencie. W sprawach o zapłatę czas bywa cichym wspólnikiem jednej ze stron. Czasem bardzo kosztownym.

Jeżeli dłużnik zwleka z zapłatą w Rzeszowie, Łańcucie czy Przemyślu albo to Ty otrzymałeś pozew, nakaz zapłaty lub zawiadomienie od komornika, nasza Kancelaria może pilnie przeanalizować, czy roszczenie uległo przedawnieniu i jakie czynności należy podjąć. Więcej informacji o Kancelarii znajdziesz na stronie głównej Kancelarii oraz w zakładce prawo cywilne.

Masz pozew, nakaz zapłaty albo wezwanie do zapłaty? Sprawdź termin przedawnienia przed podjęciem decyzji o zapłacie, ugodzie albo odpowiedzi na pismo. Skorzystaj z profesjonalnych porad prawnych, umów spotkanie online lub przejdź do zakładki kontakt.

Przedawnienie roszczeń w skrócie

Najważniejsze zasady warto poznać już na początku, ponieważ to one najczęściej decydują o tym, czy spór sądowy ma rację bytu. Instytucję przedawnienia reguluje Kodeks cywilny.

Zasada ogólna: Przedawnieniu ulegają roszczenia majątkowe, czyli na przykład roszczenia o zapłatę, zwrot pożyczki, odszkodowanie, wynagrodzenie albo odsetki.
Terminy: Ogólny termin przedawnienia wynosi 6 lat, a dla świadczeń okresowych oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 3 lata.
Koniec roku: Koniec terminu przedawnienia przypada zwykle na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż 2 lata.
Wymagalność: Początek biegu przedawnienia najczęściej zależy od wymagalności roszczenia, czyli od chwili, gdy wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia.
Przerwanie i zawieszenie: Przerwanie biegu przedawnienia powoduje, że termin biegnie całkowicie od nowa. Zawieszenie oznacza natomiast, że termin nie biegnie przez określony czas, a po ustaniu przeszkody biegnie dalej.
Prekluzja: Nie każdy termin w prawie cywilnym to przedawnienie. Niektóre to terminy zawite (prekluzyjne), których skutki są znacznie bardziej rygorystyczne.

Przedawnienie a prekluzja – na czym polega różnica?

Nie każdy upływ czasu rodzi takie same skutki prawne. Przedawnienie i prekluzja bywają potocznie wrzucane do jednego worka, ale z punktu widzenia procesu sądowego to dwa różne światy. Zrozumienie tych różnic jest absolutnie kluczowe przed podjęciem jakichkolwiek działań prawnych.

Przy przedawnieniu roszczenie zasadniczo nie wygasa – dłużnik może jednak uchylić się od jego zaspokojenia, jeżeli skutecznie powoła się na zarzut przedawnienia. Przy prekluzji (terminie zawitym) upływ czasu prowadzi zwykle do definitywnego wygaśnięcia uprawnienia, a sąd bierze ten fakt pod uwagę z urzędu, nawet gdy druga strona milczy.

Istota prekluzji według Sądu Najwyższego

W wyroku z dnia 11 maja 2016 r. (I CSK 304/15) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że prekluzja jest znacznie bardziej rygorystyczna. Roszczenia objęte terminem prekluzyjnym po jego upływie wygasają. Co niezwykle istotne, przepisy o przerwaniu biegu przedawnienia nie mają zastosowania do terminów prekluzyjnych. Oznacza to, że zwykłe "złożenie pozwu w celu przerwania biegu" może nie zadziałać, jeśli dany termin do zaskarżenia uchwały czy złożenia oświadczenia miał charakter zawity.

Terminy przedawnienia roszczeń – zestawienie tabelaryczne

Aby ułatwić weryfikację Państwa sytuacji prawnej, przygotowaliśmy przejrzyste zestawienie. Poniższa tabela wskazuje najczęstsze terminy obowiązujące w obrocie cywilnoprawnym i zasady ich obliczania.

Rodzaj roszczenia	Podstawowy termin	Od kiedy liczyć termin	Uwagi praktyczne i Orzecznictwo
Roszczenia ogólne	6 lat	Od dnia wymagalności roszczenia	Zastosowanie, jeżeli brak przepisu szczególnego.
Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej	3 lata	Od dnia wymagalności roszczenia	Liczy się związek funkcjonalny z działalnością.
Świadczenia okresowe	3 lata	Osobno dla każdego świadczenia	Dotyczy czynszu, odsetek, alimentów.
Zwrot pożyczki	Zwykle 6 lat (3 lata dla firm)	Od terminu zwrotu z umowy albo po wypowiedzeniu	Wyrok SN z 1 grudnia 2016 r. (I PK 297/15): przy oznaczonym terminie zwrotu roszczenie staje się wymagalne z jego upływem.
Odsetki zasądzone wyrokiem (wymagalne w przyszłości)	3 lata	Od wymagalności poszczególnych odsetek	Wynika z wyroków SN: I CSK 197/13 oraz IV CSK 528/15.
Roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem / ugodą	6 lat	Od uprawomocnienia się orzeczenia	Art. 125 kc przewiduje szczególne zasady po wyroku.
Raty kredytu wymagalne przed wypowiedzeniem	Zwykle 3 lata	Osobno od terminu płatności każdej raty	Uchwała SN z 10 maja 2023 r. (III CZP 52/22): wypowiedzenie kredytu nie zmienia biegu przedawnienia rat już wymagalnych.
Roszczenie z zachowku	5 lat	Co do zasady od ogłoszenia testamentu	Wyrok SN z 27 października 2022 r. (II CSKP 306/22) podkreśla szczególny charakter art. 1007 kc.
Roszczenia windykacyjne o wydanie nieruchomości	Nie przedawniają się	Nie dotyczy	Art. 223 § 1 kc wyłącza przedawnienie roszczeń wydobywczych dla właścicieli.

Jak liczyć koniec terminu przedawnienia?

Zgodnie z art. 118 kc, jeżeli termin przedawnienia wynosi co najmniej 2 lata, jego koniec przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. To bardzo ważna zasada, która w wielu przypadkach ratuje wierzycieli.

Przykład: Jeżeli trzyletni termin przedawnienia rozpoczął się 15 marca 2023 r., to co do zasady nie zakończy się 15 marca 2026 r., lecz 31 grudnia 2026 r. Jeżeli jednak termin jest krótszy niż 2 lata, zasada końca roku nie ma zastosowania. W uchwale z dnia 13 maja 2022 r. (III CZP 46/22) Sąd Najwyższy ostatecznie potwierdził te zasady w kontekście przepisów przejściowych.

Kiedy roszczenie staje się wymagalne?

Wymagalność roszczenia to moment, od którego wierzyciel może skutecznie żądać od dłużnika spełnienia świadczenia. To właśnie od tej chwili rozpoczyna się bieg przedawnienia. W wyroku z dnia 1 grudnia 2016 r. (I PK 297/15) Sąd Najwyższy wskazał, że przy pożyczce strony mogą oznaczyć termin jej zwrotu w umowie, a z upływem tego terminu roszczenie staje się wymagalne. Przy braku terminu należy pamiętać o art. 723 kc (zwrot w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu).

Czy strony mogą zmienić termin przedawnienia w umowie?)

Nie. Zgodnie z art. 119 kc, terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną. Strony nie mogą wpisać do umowy, że dług przedawni się dopiero po 20 latach.

Nie oznacza to jednak, że nie można przesunąć terminu zapłaty. W uchwale składu 7 sędziów z dnia 22 października 2021 r. (III CZP 78/20) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zakaz zmiany terminu przedawnienia nie stoi na przeszkodzie umownemu odroczeniu terminu spełnienia świadczenia. W takim przypadku, na skutek zgodnej woli stron (np. podpisania aneksu), przedawnienie zaczyna biec na nowo z upływem nowego, odroczonego terminu zapłaty.

Jak skutecznie przerwać bieg przedawnienia?

Przerwanie biegu przedawnienia to najważniejszy mechanizm ratunkowy dla wierzyciela. Zgodnie z art. 123 kc, bieg przedawnienia przerywa się m.in. przez czynność przed sądem podjętą w celu dochodzenia roszczenia oraz przez uznanie roszczenia przez dłużnika. Po każdym przerwaniu termin biegnie od nowa. Jak to wygląda w konkretnych sytuacjach omawiamy poniżej.

Czy muszę mieć adwokata w sprawie rozwodowej?

Samo, przedsądowe wezwanie do zapłaty wysłane pocztą nie przerywa biegu przedawnienia. Ma ono znaczenie dowodowe i jest wymogiem formalnym przed złożeniem pozwu, ale nie jest "czynnością przed sądem". Zbliżający się koniec roku kalendarzowego wymaga stanowczych działań, takich jak wniesienie pozwu lub zawezwanie do ugody.

Zawezwanie do próby ugodowej a nowe przepisy

Historycznie był to najczęstszy sposób na ucieczkę przed przedawnieniem. Należy jednak stanowczo rozgraniczyć dwa stany prawne, co zresztą szczegółowo obrazuje postępowanie nieprocesowe:

Do 30 czerwca 2022 r. wniosek taki zasadniczo przerywał bieg przedawnienia (potwierdza to uchwała SN III CZP 22/24 z 15 maja 2025 r.).
Od 1 lipca 2022 r. wniosek o zawezwanie do próby ugodowej nie przerywa już biegu przedawnienia, a jedynie go zawiesza na czas trwania postępowania pojednawczego.

Złożenie pozwu i rozszerzenie żądania

Wniesienie pozwu zatrzymuje bieg przedawnienia, ale tylko w ściśle określonych granicach. W postanowieniu z dnia 18 lipca 2023 r. (I CSK 4825/22) Sąd Najwyższy przypomniał zasadę, że przerwanie następuje tylko co do części roszczenia objętej żądaniem pozwu. Rozszerzenie powództwa w toku sprawy przerywa przedawnienie nowej kwoty dopiero w dacie wniesienia pisma rozszerzającego.

Wyjątki przy odszkodowaniu, zadośćuczynieniu i bezpodstawnym wzbogaceniu

Od rygorystycznej zasady dotyczącej rozszerzania powództwa są wyjątki korzystne dla poszkodowanych. W wyrokach z 21 listopada 2023 r. (II CSKP 1144/22) oraz z 21 lutego 2024 r. (II CSKP 2036/22) SN wskazał, że jeśli zmiana wysokości żądania wynika wyłącznie ze zmiany cen i konieczności miarkowania należności na datę wyrokowania, a intencją powoda od początku było dochodzenie całości krzywdy z danego zdarzenia, to pierwotny pozew skutecznie przerywa bieg przedawnienia również dla ostatecznej, wyższej kwoty. Zobacz więcej w zakładce odszkodowanie.

Klauzula wykonalności i przelew wierzytelności

Wieloletnie sprawy egzekucyjne bywają zawiłe. W wyroku z 18 kwietnia 2023 r. (II CSKP 952/22) SN przesądził, że przedawnienie nie biegnie, jeśli uprawniony nie ma możliwości wszczęcia egzekucji (brak klauzuli). Z kolei w postanowieniu z 29 listopada 2022 r. (I CSK 2515/22) jasno wskazano, że wniosek o klauzulę i egzekucję przerywa przedawnienie, a w razie przelewu wierzytelności na fundusz sekurytyzacyjny, co jest częste w prawie gospodarczym, nabywca korzysta z przerwy wywołanej przez zbywcę.

PILNY KONTAKT Z ADWOKATEM DAMIANEM MURDZĄ:

📞 +48 695 460 778

Otrzymałeś pozew, nakaz zapłaty, wezwanie z funduszu sekurytyzacyjnego albo zawiadomienie od komornika? Działaj, zanim minie termin na sprzeciw lub zanim złożysz niefortunne wyjaśnienia!

ZAREZERWUJ TERMIN KONSULTACJI ONLINE

Czy dług przedawniony trzeba zapłacić?

Przedawnienie nie sprawia, że dług fizycznie wyparowuje. Zobowiązanie przekształca się w tzw. zobowiązanie naturalne – nadal istnieje, ale dłużnik może uchylić się od jego przymusowego zaspokojenia.

Zgodnie z aktualnymi przepisami, w sprawach przeciwko konsumentowi sąd powinien uwzględnić przedawnienie z urzędu. Jednak w relacjach między przedsiębiorcami (B2B) zarzut przedawnienia wymaga aktywnego podniesienia. Sąd Najwyższy (I CSK 351/17) podkreśla, że zarzutu przedawnienia nie można domniemywać – musi on być sformułowany jasno, co jako profesjonalny pełnomocnik robię standardowo w pismach procesowych (potwierdza to wyrok IV CSKP 38/21).

Zabezpieczenie powództwa – jak działać pilnie w Rzeszowie?

Już w pozwie rozwodowym można złożyć wniosek o zabezpieczenie, aby chronić swoje prawa jeszcze przed wyrokiem. Poniższa lista obejmuje typowe sytuacje:

Alimenty na dziecko lub małżonka na czas procesu,
Kontakty z dzieckiem,
Sposób korzystania ze wspólnego mieszkania (a w wyjątkowych przypadkach eksmisja).

Dzięki temu sąd wydaje postanowienie tymczasowe, które obowiązuje do czasu zakończenia sprawy — to kluczowe, gdy druga strona utrudnia kontakty lub nie łoży na utrzymanie.

Rozwód międzynarodowy

Przy rozwodach z elementem zagranicznym należy uwzględnić także przepisy międzynarodowe oraz polski porządek publiczny. Dla przykładu: SN, 31 stycznia 2018 r., IV CSK 442/17 wskazuje możliwość odmowy uznania zagranicznego wyroku, jeśli godzi on w dobro dziecka.

Koszty i wynagrodzenie Kancelarii

Dla przejrzystości poniżej najważniejsze elementy kosztowe:

Opłata sądowa za pozew: 600 zł.
Wynagrodzenie Kancelarii (orientacyjnie): rozwód od 3.690,00 zł brutto – finalna wycena po analizie faktów, zakresu sporu (władza, kontakty, alimenty, mieszkanie, majątek) i planu dowodów.
Porady: w godz. 8:00–18:00: 300,00 zł brutto; poza godzinami/dni wolne – od 500,00 zł brutto; porada e-mail 400,00 zł brutto.
Pilna pomoc prawna: minimum 1.230,00 zł brutto (nie zalicza się na poczet późniejszego prowadzenia).
Pozostałe koszty: niezależnie od honorarium mogą pojawić się zaliczki (np. OZSS, odpisy, doręczenia).

Jak pomaga adwokat w sprawie rozwodowej?

Rola pełnomocnika obejmuje wiele zadań — poniżej najważniejsze:

przygotowanie pozwu lub odpowiedzi na pozew,
reprezentację w sądzie i na posiedzeniach,
planowanie i prowadzenie dowodów (świadkowie, dokumenty, OZSS),
negocjacje i opracowanie porozumienia rodzicielskiego,
koordynację spraw towarzyszących (alimenty, podział majątku, kontakty).

FAQ – najczęściej zadawane pytania o rozwód

Poniżej znajdziesz odpowiedzi wyłącznie na pytania związane z rozwodami – praktycznie i konkretnie.

Co zrobić, jeśli mąż/żona nie chce mi udostępnić dokumentów?

Zabezpiecz kopie (wydruki, zrzuty ekranu). We wnioskach procesowych złóż żądanie zobowiązania strony przeciwnej do złożenia dokumentów, dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach innych spraw, wezwania świadków, a przy dzieciach – opinii OZSS. Sąd dysponuje grzywną za niewykonanie zobowiązań.

Jakie dowody są potrzebne do rozwodu z orzekaniem o winie?

Najczęściej: korespondencja (SMS/e-mail/komunikatory), zdjęcia, rachunki/rezerwacje, zeznania świadków, nagrania (legalnie pozyskane), notatki policyjne, dokumentacja medyczna/terapie, opinie biegłych. Liczą się konkrety, chronologia, wiarygodność.

Czy mogę cofnąć pozew rozwodowy?

Tak – aż do prawomocnego zakończenia. Gdy druga strona już odpowiedziała, sąd zbada, czy cofnięcie nie narusza zasad współżycia i dobra małoletnich dzieci.

Jak ustalane jest wynagrodzenie Kancelarii w sprawach rozwodowych?

Indywidualnie – po analizie faktów, skali sporu (władza, kontakty, alimenty, mieszkanie, majątek) i planu dowodów. Orientacyjnie: rozwód od 3.690,00 zł brutto. Porada (8:00–18:00) 300,00 zł brutto, poza godzinami/dni wolne – od 500,00 zł brutto; pilna pomoc min. 1.230,00 zł brutto.

Ile kosztuje adwokat od rozwodu w Rzeszowie? Orientacyjne stawki Kancelarii.

Wynagrodzenie ustalane jest indywidualnie po analizie sprawy. Orientacyjnie: prowadzenie sprawy od 3.690,00 zł brutto. Pełny i szczegółowy cennik znajdziesz w zakładce Cennik

Czy wynagrodzenie obejmuje wszystkie koszty sądowe?

Nie. Honorarium dotyczy pracy Kancelarii; opłaty sądowe, zaliczki na biegłych i koszty doręczeń są niezależne. Co do zasady przegrywający zwraca koszty przeciwnikowi (w tym zastępstwo).

Czy mogę skorzystać z darmowej porady prawnej w sprawie rozwodu?

Tak. Bezpłatne porady wyłącznie w czwartki 14:00–16:00 w siedzibie Kancelarii, po wcześniejszej rejestracji telefonicznej i z wyraźnym zaznaczeniem, że chodzi o darmową poradę. Zakres: podstawowa pomoc prawna (bez sporządzania pism).

Jakie dokumenty przygotować na pierwsze spotkanie?

Weź: odpis aktu małżeństwa i urodzeń dzieci, krótką oś czasu (daty i zdarzenia), kluczowe dowody/korespondencję (uporządkowane), zestaw kosztów utrzymania dzieci, informacje o dochodach/kredytach, listę pytań i celów.

Źródła prawa i orzecznictwo

Dla Twojej wygody poniżej wskazuję podstawy prawne i przydatne orzeczenia:

DZIAŁAJ TERAZ – od pierwszej rozmowy zależy strategia całej sprawy

Zadzwoń lub napisz, a powiem, co możesz zrobić już dziś, by zabezpieczyć siebie i dzieci.

Jeżeli potrzebujesz szybkiego wsparcia, umów natychmiastową konsultację – omówimy Twoje cele (wina/bez winy, opieka, alimenty, mieszkanie), możliwe zabezpieczenia na czas procesu oraz plan dowodowy (świadkowie, dokumenty, OZSS). W sprawach pilnych zapewniam interwencję w trybie pilnym.

Wybierz wygodną formę kontaktu, a otrzymasz konkretny plan działania w 3 krokach (co zrobić teraz, jakie dowody zabezpieczyć, jakie pismo złożyć jako pierwsze):

Telefon: +48 695 460 778 – najszybsza ścieżka w sytuacjach nagłych (pilna pomoc prawna).
E-mail: damianmurdza@adwokatmurdza.pl – dołączenie dokumentów, korespondencji i osi czasu zdarzeń.
Spotkanie online – gdy liczy się czas i odległość; wygodnie omówimy strategię bez wychodzenia z domu.

Pamiętaj, że w czwartki 14:00–16:00 prowadzę bezpłatne porady w siedzibie Kancelarii (po wcześniejszej rejestracji telefonicznej i z wyraźnym zaznaczeniem, że chodzi o darmową poradę). To dobry sposób, aby ocenić sytuację i ustalić pierwsze kroki.

Kancelaria Adwokacka Adwokat Damian Murdza
📍 ul. Szopena 17, piętro III, 35–055 Rzeszów
🔗 www.adwokatmurdza.pl
📞 +48 695 460 778
✉️ damianmurdza@adwokatmurdza.pl

🌐 Umów spotkanie online

Stan prawny: 10 września 2025 r.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.

Artykuł przygotowany przez:

Adwokat Damian Murdza – rzeszowski prawnik prowadzący Kancelarię Adwokacką przy ul. Szopena 17. Zajmuje się prawem rodzinnym i spadkowym, ze szczególnym uwzględnieniem spraw rozwodowych, alimentacyjnych, o kontakty z dziećmi oraz o podział majątku. Reprezentuje klientów w sporach o władzę rodzicielską i zabezpieczenia na czas procesu. Łączy klarowną strategię procesową z praktycznym podejściem do dowodów, pomagając przejść przez postępowanie możliwie szybko i z dbałością o interesy dziecka.