KANCELARIA ADWOKACKA

Adwokat Damian Murdza

w Rzeszowie

Spadek – dokumenty prawne i kalkulator na biurku, symbolizujące podział majątku. Adwokat w Rzeszowie oferuje wsparcie w sprawach o spadek.
Spa­dek – dowiedz się, jak ure­gu­lo­wać spra­wy spad­ko­we, podzie­lić mają­tek i unik­nąć kon­flik­tów. Sko­rzy­staj z pomo­cy doświad­czo­ne­go Adwo­ka­ta w Rzeszowie.

Podział spad­ku koń­czy stan wspól­no­ści mająt­ku spad­ko­we­go, któ­ry czę­sto blo­ku­je sprze­daż nie­ru­cho­mo­ści, remon­ty, roz­li­cze­nia i zwy­kłe korzy­sta­nie z przed­mio­tów mająt­ku. Dopó­ki dział spad­ku nie zosta­nie prze­pro­wa­dzo­ny, spad­ko­bier­cy mają jedy­nie ułam­ko­we udzia­ły w cało­ści, a nie wła­sność kon­kret­nych rzeczy.

Aby roz­po­cząć pro­ce­du­rę, musisz wcze­śniej posia­dać stwier­dze­nie naby­cia spad­ku lub akt poświad­cze­nia dzie­dzi­cze­nia (por. arty­kuł o dzie­dzi­cze­niu usta­wo­wym). Dopie­ro potem moż­li­wy jest fak­tycz­ny podział mająt­ku – umow­nie lub przed sądem.

Jeśli spra­wa doty­czy mająt­ku na tere­nie Pod­kar­pa­cia – np. w Rze­szo­wie, Łań­cu­cie, Strzy­żo­wie czy Prze­my­ślu – poma­gam w szyb­kim ure­gu­lo­wa­niu spraw wła­sno­ścio­wych, aby unik­nąć wie­lo­let­nich spo­rów rodzinnych.

W skrócie: co musisz wiedzieć o podziale spadku?

Na począ­tek war­to upo­rząd­ko­wać klu­czo­we zasa­dy, któ­re wyni­ka­ją z prze­pi­sów i orzecz­nic­twa Sądu Najwyższego.

  • Podział spad­ku jest obo­wiąz­ko­wy, jeśli chce­cie znieść współ­wła­sność powsta­łą w wyni­ku dzie­dzi­cze­nia (posta­no­wie­nie SN V CSK 63/09 z dnia 30 wrze­śnia 2009 r.).

  • War­tość skład­ni­ków mająt­ku usta­la się według cen z dnia dzia­łu, ale sta­nu z dnia śmier­ci spad­ko­daw­cy (uchwa­ła SN III CZP 58/74 z dnia 27 wrze­śnia 1974 r.).

  • Nie wszyst­ko wcho­dzi do masy spad­ko­wej – np. dys­po­zy­cja na wypa­dek śmier­ci nie pod­le­ga podzia­ło­wi (uchwa­ła SN III CZP 57/22 z dnia 27 kwiet­nia 2022 r.).

  • Roz­li­cze­nia pożyt­ków i nakła­dów odby­wa­ją się wyłącz­nie na wnio­sek (posta­no­wie­nie SN III CSK 39/10 z dnia 9 grud­nia 2010 r.).

  • Dział spad­ku odby­wa się w postę­po­wa­niu nie­pro­ce­so­wym.

Skład majątku spadkowego – co naprawdę podlega podziałowi?

Zanim spa­dek zosta­nie podzie­lo­ny, trze­ba usta­lić, co w ogó­le wcho­dzi w jego skład. To etap, na któ­rym czę­sto poja­wia­ją się pierw­sze spo­ry mię­dzy spadkobiercami.

Co wchodzi do spadku?

Poni­żej znaj­dziesz naj­częst­sze kate­go­rie mająt­ku spad­ko­we­go, któ­re pod­le­ga­ją działowi.

  • Nie­ru­cho­mo­ści (domy, miesz­ka­nia, działki).

  • Rucho­mo­ści (samo­cho­dy, sprzęt, biżuteria).

  • Środ­ki pie­nięż­ne, z wyjąt­kiem tych obję­tych dys­po­zy­cją wkła­dem na wypa­dek śmierci.

  • Rosz­cze­nia o zapła­tę, odszko­do­wa­nia, udzia­ły w spółkach.

  • Posia­da­nie samo­ist­ne spad­ko­daw­cy – zgod­nie z posta­no­wie­niem SN z 16.05.2019 r. (I CSK 104/19) wcho­dzi ono w skład spad­ku, a jego prze­nie­sie­nie mię­dzy spad­ko­bier­ca­mi może nastą­pić nawet w spo­sób dorozumiany.

War­to zwró­cić uwa­gę na spe­cy­ficz­ne pra­wa, któ­re nie pod­le­ga­ją podzia­ło­wi spadku.

Uwa­ga: zgod­nie z uchwa­łą SN z 02.12.1994 r. (III CZP 155/94) pra­wo do gro­bu nie pod­le­ga dzia­ło­wi spad­ku, gdyż domi­nu­ją w nim ele­men­ty oso­bi­ste (kult pamię­ci), a nie mająt­ko­we.

Złota zasada wyceny spadku

Przy wyce­nie spad­ku obo­wią­zu­je szcze­gól­na regu­ła, któ­ra zosta­ła wprost potwier­dzo­na w uchwa­le SN z 27.09.1974 r. (III CZP 58/74):

  • stan mająt­ku – z dnia śmier­ci spadkodawcy,

  • ceny mająt­ku – z dnia dzia­łu spadku.

W prak­ty­ce ozna­cza to, że jeże­li spad­ko­bier­ca po śmier­ci spad­ko­daw­cy wyko­nał remont, sąd przy dzia­le uwzględ­nia war­tość nie­ru­cho­mo­ści sprzed remon­tu (jako „sta­rej”), ale wyce­nio­nej według aktu­al­nych cen ryn­ko­wych. Sąd ma obo­wią­zek usta­lić tę war­tość w toku postę­po­wa­nia (orze­cze­nie SN z 30.08.1960 r., sygn. akt 3 CR 437/60).

Podział spadku – umowny czy sądowy?

Wybór try­bu dzia­łu spad­ku zale­ży od tego, czy spad­ko­bier­cy potra­fią się poro­zu­mieć co do podzia­łu mająt­ku. Poniż­sze zesta­wie­nie poka­zu­je róż­ni­ce w praktyce.

Porównanie: dział umowny vs dział sądowy

Aby łatwiej dostrzec róż­ni­ce, war­to spoj­rzeć na obie for­my podzia­łu w jed­nym miejscu:

Kry­te­rium Umow­ny dział spadku Sądo­wy dział spadku
Zgo­da spadkobierców Koniecz­na jednomyślność Zgo­da nie­po­trzeb­na (wystar­czy wnio­sek jednego)
For­ma Pisem­na / akt nota­rial­ny (przy nieruchomościach) Postę­po­wa­nie nie­pro­ce­so­we przed Sądem Rejonowym
Czas Krót­szy (czę­sto jed­na wizy­ta u notariusza) Trwa czę­sto latami
Kosz­ty Niż­sze (głów­nie tak­sa notarialna) Wyż­sze (opła­ty, bie­gli, wie­le rozpraw)
Roz­li­cze­nia pożyt­ków i nakładów Moż­li­we dowol­ne ure­gu­lo­wa­nie w umowie Pożyt­ki i nakła­dy tyl­ko na wnio­sek uczestnika
Kie­dy stosować? Przy peł­nej zgo­dzie i dobrej komunikacji Przy kon­flik­cie, bra­ku zgo­dy lub bra­ku kontaktu

 

War­to pamię­tać, że spad­ko­bier­cy nie mają dowol­ne­go wybo­ru pomię­dzy dzia­łem spad­ku a znie­sie­niem współ­wła­sno­ści: muszą prze­pro­wa­dzić pro­ce­du­rę dzia­łu spad­ku (posta­no­wie­nie SN z 30.09.2009 r., V CSK 63/09).

Rozliczenia między spadkobiercami – pożytki i nakłady

W prak­ty­ce to wła­śnie roz­li­cze­nia finan­so­we – a nie sam podział rze­czy – gene­ru­ją naj­wię­cej emo­cji i spo­rów mię­dzy spadkobiercami.

Pożytki – czynsz, najem, korzystanie z rzeczy

Pożyt­ki z rze­czy wspól­nej roz­li­cza się na pod­sta­wie art. 207 kc (a nie art. 224 kc – uchwa­ła SN III CZP 140/92). Cho­dzi tu m.in. o:

  • czynsz naj­mu,

  • wyna­gro­dze­nie za wyłącz­ne korzy­sta­nie z domu przez jed­ne­go spadkobiercę,

  • inne real­ne korzy­ści finan­so­we uzy­ski­wa­ne z mająt­ku spadkowego.

Klu­czo­wa zasa­da jest jed­na: sąd nie roz­li­cza pożyt­ków auto­ma­tycz­nie – potrzeb­ny jest wyraź­ny wnio­sek uczest­ni­ka (posta­no­wie­nie SN III CSK 39/10).

Nakłady – remonty, ulepszenia i praca własna

Nakła­dy pod­le­ga­ją roz­li­cze­niu, jeśli zwięk­szy­ły war­tość przed­mio­tu spad­ko­we­go. Obej­mu­ją one zarów­no kosz­ty mate­ria­łów, jak i fak­tycz­nie wyko­na­ne prace.

Do naj­częst­szych nakła­dów należą:

  • pra­ce remon­to­we i modernizacyjne,

  • zakup mate­ria­łów budowlanych,

  • prze­bu­do­wy i rozbudowy,

  • pra­ca wła­sna (robo­ci­zna) spadkobiercy.

Zgod­nie z posta­no­wie­niem SN z 06.03.2002 r. (V CKN 876/00), pomoc przy budo­wie domu świad­czo­na przez spad­ko­bier­cę to nakład, a nie daro­wi­zna – i może być roz­li­cza­na przy dzia­le spadku.

Masz wątpliwości co do wyliczeń pożytków, nakładów albo spłat?

Jeże­li dru­gi spad­ko­bier­ca miesz­ka w domu i pobie­ra czynsz, a Ty nie wiesz, jak to roz­li­czyć, albo sam wyko­na­łeś remont i nie chcesz stra­cić zain­we­sto­wa­nych środ­ków, war­to skon­sul­to­wać to przed zło­że­niem pierw­sze­go wnio­sku do sądu.

📞 +48 695 460 778
🌐 Umów spo­tka­nie

Darowizny – co doliczamy, a co nie?

Kwe­stia doli­cza­nia daro­wizn do sche­dy spad­ko­wej jest jed­nym z naj­waż­niej­szych ele­men­tów dzia­łu spad­ku. To ona decy­du­je, czy ktoś będzie musiał spła­cić wię­cej, czy mniej.

Zaliczenie darowizn na schedę

Poniż­sza tabe­la zbie­ra pod­sta­wo­we zasa­dy oraz naj­waż­niej­sze orze­cze­nia w tej kwestii.

Rodzaj świad­cze­nia Zali­cze­nie do schedy? Pod­sta­wa praw­na / orzeczenie
Daro­wi­zna dla zstępnych TAK art. 1039 kc (wyce­na wg cen z chwi­li dzia­łu – posta­no­wie­nie SN I CSK 3075/22)
Daro­wi­zny drobne NIE art. 1039 § 2 kc
Dys­po­zy­cja wkła­dem bankowym NIE uchwa­ła SN III CZP 57/22
Gospo­dar­stwo za rentę NIE uchwa­ła SN III CZP 114/13
Daro­wi­zny sprzed ślubu NIE uchwa­ła SN III CZP 42/77

Art. 5 kc – czy można „złagodzić” skutki prawa?

Art. 5 kc (zasa­dy współ­ży­cia spo­łecz­ne­go) jest sto­so­wa­ny wyjąt­ko­wo, ale w spra­wach dzia­ło­wych bywa istot­nym ele­men­tem obrony.

Mit: „nie stać mnie na spłatę, więc sąd ją zmniejszy”

To czę­ste prze­ko­na­nie, ale nie­ste­ty – błęd­ne. Sąd nie może obni­żyć spła­ty kapi­ta­ło­wej z uwa­gi na trud­ną sytu­ację finan­so­wą (posta­no­wie­nie SN I CKN 320/98). Spła­ta jest ekwi­wa­len­tem pra­wa wła­sno­ści – a nie for­mą ulgi czy świad­cze­nia socjalnego.

 

Kiedy art. 5 kc działa naprawdę?”

Art. 5 kc może mieć zasto­so­wa­nie przede wszystkim:

  • przy obni­że­niu wyna­gro­dze­nia za korzy­sta­nie z rze­czy (posta­no­wie­nie SN IV CSKP 30/21),

  • przy wstrzy­ma­niu eks­mi­sji lub wyda­nia nie­ru­cho­mo­ści, gdy pozba­wi­ło­by to uczest­ni­ka jedy­ne­go miej­sca zamiesz­ka­nia (wyrok SN III CRN 231/69),

  • w wyjąt­ko­wych sytu­acjach życio­wych uczest­ni­ków – jako for­ma obro­ny przed rażą­co nie­spra­wie­dli­wym skut­kiem zasto­so­wa­nia pra­wa.

Kazus – spór o dom po rodzicach

Aby lepiej zobra­zo­wać opi­sa­ne wyżej zasa­dy, war­to posłu­żyć się przy­kła­do­wą, fik­cyj­ną histo­rią, opar­tą na typo­wych pro­ble­mach poja­wia­ją­cych się w spra­wach o dział spadku.

Kazus: Rodzeństwo Lewandowskich

Wyobraź­my sobie, że mają­tek po rodzi­cach obejmuje:

  • dom o war­to­ści 1,2 mln zł,

  • dział­kę o war­to­ści 250 tys. zł,

  • oszczęd­no­ści w wyso­ko­ści 20 tys. zł.

Spad­ko­bier­cy to: Ali­cja, Krzysz­tof i Daniel.

Spo­ry mię­dzy rodzeń­stwem doty­czą nastę­pu­ją­cych kwestii:

 

  • Ali­cja otrzy­ma­ła 10 lat wcze­śniej daro­wi­znę w kwo­cie 180 tys. zł.

  • Krzysz­tof otrzy­mał 40 tys. zł z dys­po­zy­cji ban­ko­wej na wypa­dek śmier­ci rodziców.

  • Daniel miesz­kał w domu, pobie­rał czynsz od najem­ców, ale sfi­nan­so­wał też remont kuch­ni (35 tys. zł + pra­ca własna).

Rozwiązanie prawne

Ana­li­za praw­na takiej sytu­acji wyglą­da­ła­by następująco:

  • daro­wi­zna Ali­cji jest doli­cza­na do sche­dy spad­ko­wej i zmniej­sza jej udział w spadku,

  • dys­po­zy­cja na wypa­dek śmier­ci przy­zna­na Krzysz­to­fo­wi nie jest doli­cza­na do spad­ku (uchwa­ła SN III CZP 57/22),

  • Daniel musi roz­li­czyć się z pożyt­ków (czynsz z najmu),

  • Daniel odzy­sku­je nakła­dy (koszt remon­tu oraz pra­cę wła­sną) jako nakład na mają­tek wspólny,

  • dom może zostać przy­zna­ny Danie­lo­wi z obo­wiąz­kiem spła­ty rodzeń­stwa, przy jed­no­cze­snym uwzględ­nie­niu jego nakładów.

Koszty postępowania o dział spadku

Przy pla­no­wa­niu dzia­łu spad­ku nale­ży odróż­nić kosz­ty sądo­we (płat­ne do kasy sądu) od wyna­gro­dze­nia adwokata.

Opłaty sądowe – ile zapłacisz na start?

Zgod­nie z art. 51 Usta­wy o kosz­tach sądo­wych w spra­wach cywil­nych, wnio­sek o dział spad­ku pod­le­ga sta­łej opła­cie. Jej wyso­kość zale­ży od tego, czy spad­ko­bier­cy są zgodni.

  • 500 zł – opła­ta sta­ła od wnio­sku o dział spad­ku (gdy jest spór).

  • 300 zł – opła­ta sta­ła, jeże­li wnio­sek zawie­ra zgod­ny pro­jekt dzia­łu spad­ku.

  • 1000 zł – opła­ta, jeśli dział spad­ku połą­czo­ny jest ze znie­sie­niem współ­wła­sno­ści (czę­sta sytu­acja, gdy w skład spad­ku wcho­dzi udział w nie­ru­cho­mo­ści). W przy­pad­ku zgod­ne­go pro­jek­tu opła­ta ta wyno­si 600 zł.

Uwa­ga na wydat­ki: Naj­więk­szym kosz­tem w spra­wach spor­nych nie jest opła­ta sądo­wa, lecz wyna­gro­dze­nie bie­głych sądo­wych (do wyce­ny nie­ru­cho­mo­ści, rucho­mo­ści, nakła­dów). Koszt jed­nej opi­nii to czę­sto od 2000 zł do nawet 5000 zł.

WPS – cennik usług prawnych

Poni­żej przed­sta­wiam orien­ta­cyj­ne staw­ki za pro­wa­dze­nie spraw cywil­nych, w tym o dział spad­ku, w zależ­no­ści od war­to­ści przed­mio­tu spo­ru (WPS):

War­tość przed­mio­tu sporu Wyna­gro­dze­nie (od)
do 5.000 zł od 1.230 zł brutto
5.001 – 10.000 zł od 2.460 zł brutto
10.001 – 50.000 zł od 4.920 zł brutto
50.001 – 200.000 zł od 7.380 zł brutto
200.001 – 2.000.000 zł od 24.600 zł brutto
2.000.001 – 5.000.000 zł od 61.500 zł brutto
powy­żej 5.000.000 zł od 246.000 zł brutto

Peł­ny cen­nik znaj­dziesz w zakład­ce CENNIK.
Osta­tecz­na wyso­kość wyna­gro­dze­nia jest każ­do­ra­zo­wo usta­la­na indy­wi­du­al­nie, z uwzględ­nie­niem zło­żo­no­ści sprawy.

Dlaczego sprawy o dział spadku są kosztowne?

Na wyso­kość wyna­gro­dze­nia wpły­wa kil­ka obiek­tyw­nych czynników:

  • spra­wy trwa­ją lata­mi, czę­sto 2–5 lat, a zda­rza się, że dłużej,

  • w postę­po­wa­niu uczest­ni­czy wie­lu spad­ko­bier­ców, któ­rzy skła­da­ją licz­ne pisma i wnioski,

  • sądy nie­mal zawsze powo­łu­ją bie­głych (wyce­na nie­ru­cho­mo­ści, rucho­mo­ści, nakładów),

  • koniecz­ne są roz­bu­do­wa­ne ana­li­zy rachun­ko­we: pożyt­ki, nakła­dy, daro­wi­zny, roz­li­cze­nia wcze­śniej­szych spłat,

  • adwo­kat musi przez cały czas trwa­nia spra­wy moni­to­ro­wać akta, reago­wać na pisma, skła­dać zastrze­że­nia, for­mu­ło­wać wnio­ski dowo­do­we i przy­go­to­wy­wać do każ­dej rozprawy.

To nie jest „jed­no­ra­zo­wa” usłu­ga – to wie­lo­let­nie, cią­głe pro­wa­dze­nie zło­żo­ne­go postępowania.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

W tej czę­ści odpo­wia­dam na pyta­nia, któ­re naj­czę­ściej poja­wia­ją się na pierw­szej kon­sul­ta­cji w spra­wach o dział spadku.

Czy muszę spłacić rodzeństwo, jeśli mnie nie stać?

Tak – sąd nie może obni­żyć spła­ty z powo­du trud­no­ści finan­so­wych (I CKN 320/98), ale może roz­ło­żyć ją na raty, cza­sem nawet na wie­le lat.

 

Czy dyspozycja bankowa jest dzielona?

Nie – środ­ki z dys­po­zy­cji na wypa­dek śmier­ci tra­fia­ją bez­po­śred­nio do upo­sa­żo­ne­go, poza masą spad­ko­wą, i nie pod­le­ga­ją zali­cze­niu na schedę.

Czy sąd sam rozliczy nakłady?

Nie – potrzeb­ny jest wyraź­ny wnio­sek dowo­do­wy. Sąd nie dzia­ła tu z urzę­du i bez odpo­wied­nie­go wnio­sku kwe­stia nakła­dów może w ogó­le nie zostać rozpoznana.

 

Czy testament wpływa na dział spadku?

Tak – testa­ment decy­du­je o krę­gu spad­ko­bier­ców i ich udzia­łach, któ­re sta­no­wią bazę do dal­szych wyli­czeń przy dzia­le spad­ku.
Wię­cej o testa­men­cie prze­czy­tasz tutaj: https://www.adwokatmurdza.pl/blog-prawniczy/testament/

Jak długo trwa dział spadku?

Od roku do kil­ku lat – w zależ­no­ści od licz­by uczest­ni­ków, licz­by spo­rów, koniecz­no­ści powo­ła­nia bie­głych oraz posta­wy samych spadkobierców.

Masz problem ze spłatą, darowizną lub nakładami?

Jeże­li:

  • zosta­łeś współ­spad­ko­bier­cą domu, miesz­ka­nia lub gospodarstwa,

  • oba­wiasz się wyso­kich spłat na rzecz rodzeństwa,

  • nie wiesz, jak roz­li­czyć daro­wi­zny, pożyt­ki lub nakłady,

  • chcesz unik­nąć wie­lo­let­nie­go spo­ru w sądzie,

war­to skon­sul­to­wać swo­ją sytu­ację zanim zło­żysz wnio­sek do sądu lub pod­pi­szesz jaką­kol­wiek ugodę.

Kan­ce­la­ria Adwo­kac­ka Adwo­kat Damian Murdza

📍 ul. Szo­pe­na 17, pię­tro III, 35–055 Rze­szów
🔗 www.adwokatmurdza.pl
📞 +48 695 460 778
✉️ damianmurdza@adwokatmurdza.pl
🌐 Umów spo­tka­nie
📍 Wizy­tów­ka Google

 

Stan praw­ny: 23 listo­pa­da 2025 r.
Mate­riał ma cha­rak­ter ogól­ny i nie sta­no­wi pora­dy prawnej.

Arty­kuł przy­go­to­wa­ny przez:

Adwo­kat Damian Mur­dza spe­cja­li­sta pra­wa cywil­ne­go i spad­ko­we­go Pro­wa­dzę spra­wy o dział spad­ku, zacho­wek i podział mająt­ku w Rze­szo­wie i na całym Pod­kar­pa­ciu. Sku­tecz­nie wal­czę o spra­wie­dli­we wyce­ny i bez­piecz­ne roz­li­cze­nia finan­so­we mię­dzy spadkobiercami.

Specjalizujemy się w następujących obszarach prawa

Prawo karne

    • Spo­rzą­dza­nie wnio­sków dowodowych

    • Spo­rzą­dza­nie pism procesowych

Prawo cywilne

Prawo pracy

Rozwody

Alimenty

Prawo rodzinne

  • Pora­dy prawne
  • Spo­rzą­dza­nie innych pism procesowych
  • Odszko­do­wa­nie za błąd medyczny
  • Odszko­do­wa­nie za wypa­dek komunikacyjny
  • Odszko­do­wa­nie za kolizję
  • Odszko­do­wa­nie za wypa­dek przy pracy
  • Repre­zen­ta­cja Klien­ta w postę­po­wa­niu likwi­da­cyj­nym (przed ubezpieczycielem)
  • Repre­zen­ta­cja Klien­ta w postę­po­wa­niu sądowym
  • Repre­zen­ta­cja Klien­ta w postę­po­wa­niu mediacyjnym;
  • Zgło­sze­nie szkody;
  • Spo­rzą­dza­nie pozwu o odszko­do­wa­nie i zadośćuczynienie

Wykroczenia

Prawo gospodarcze

Odszkodowania

Porady prawne

Kompleksowa obsługa prawna

Reklamacje

Przewijanie do góry
Call Now Button